Λαχανικά και φρούτα: Πότε πρέπει να καταναλώνονται;

Τα φρέσκα λαχανικά είναι μαζί με τα φρούτα τα πρώτα που μας έρχονται στο νου όταν αναφερόμαστε σε φυσικές τροφές. Εκτός από το γεγονός ότι είναι από τις πιο πλούσιες πηγές θρεπτικών συστατικών, διαθέτουν και σπουδαίες φαρμακευτικές ιδιότητες, που είναι γνωστές και έχουν αξιοποιηθεί ήδη από την εποχή της αρχαιότητας.

Αν και τις τελευταίες δεκαετίες η θεραπευτική χρήση τους έχει παραγκωνιστεί από τη σύγχρονη φαρμακευτική βιομηχανία, η οποία δεν χρησιμοποιεί πλέον φυτικές αλλά κυρίως χημικές ουσίες για τα προϊόντα της, τα πράγματα φαίνεται να αλλάζουν. Όσο περισσότερες είναι οι παρενέργειες από την κατανάλωση χημικών ουσιών, τόσο οι ασθενείς όσο και οι ίδιοι οι γιατροί έχουν αρχίσει να εμπιστεύονται ξανά όλο και περισσότερο τα «δώρα της φύσης».

Η θεραπευτική ιδιότητα των φυτών δεν έχει διαπιστωθεί σε μεμονωμένα συστατικά τους, τα οποία μπορούν να απομονωθούν, αλλά σε ολόκληρο τον καρπό. Επομένως, είναι ολόκληρο το φρούτο ή το λαχανικό που δρα ευεργετικά στη λειτουργία του οργανισμού, γι’ αυτό θα πρέπει να καταναλώνεται όσο το δυνατόν σε αυτή τη μορφή και όχι επεξεργασμένο ή μαγειρεμένο. Οι χυμοί ή πολτοί φρούτων και λαχανικών αποτελούν υγιεινή υγρή τροφή, είναι όμως απαλλαγμένοι από τις φυτικές ίνες, γι΄ αυτό συνιστώνται σε ειδικές περιπτώσεις
όταν υπάρχουν προβλήματα πέψης (όπως για παράδειγμα στα μωρά την περίοδο του απογαλακτισμού, σε ασθενείς με κολίτιδα ή γαστρίτιδα, κ.λπ.). Στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει ανάγκη για εύκολη πέψη είναι καλύτερα να καταναλώνονται ακέραια τα τρόφιμα με πολύ καλό και αργό μάσημα. Μάλιστα, θα πρέπει να δίδεται μεγάλη προσοχή στην επιλογή τους, ώστε να είναι όσο το δυνατόν ανώτερης ποιότητας.

Όταν, λοιπόν, αγοράζετε φρούτα και λαχανικά, προσέχετε:

• Να είναι πάντα της εποχής: Στις μέρες μας, με τις σύγχρονες μεθόδους παραγωγής, τις ορμόνες αλλά και την εκμηδένιση των αποστάσεων μέσω των αεροπορικών μεταφορών μπορεί να βρει κανείς στην αγορά τα πάντα, όλο το χρόνο. Όμως, δεν είναι καλό να καταναλώνουμε προϊόντα που η ωρίμανσή τους έχει επισπευτεί με τεχνητούς τρόπους ή έχουν παραχθεί σε κλίματα πολύ διαφορετικά από το δικό μας. Ο λόγος είναι ότι από τη φύση τα προϊόντα αυτά ωριμάζουν την εποχή που ο οργανισμός μας τα έχει περισσότερο ανάγκη και δεν πρέπει εμείς να τα καταναλώνουμε ανεξέλεγκτα. Δεν είναι δηλαδή καθόλου τυχαίο για παράδειγμα ότι το καρπούζι και το σταφύλι ωριμάζει το καλοκαίρι όταν ο οργανισμός χρειάζεται περισσότερα υγρά (τα οποία χάνει λόγω της εφίδρωσης από τη ζέστη).
• Να είναι προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας: Διότι μόνο αυτά διαθέτουν την εγγύηση φορέα πιστοποίησης ότι είναι προϊόντα βιολογικής γεωργίας, δηλαδή είναι απαλλαγμένα από τη χρήση χημικών και άλλων βλαβερών, μη φυτικών ουσιών, σε οποιοδήποτε στάδιο παραγωγής ή επεξεργασίας τους. Τα χημικά αυτά, μαζί με τα ζιζάνια ή τα έντομα που απειλούν το φυτό, εξουδετερώνουν και μεγάλο μέρος από τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά του, ενώ επιπλέον η κατανάλωσή τους είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για την υγεία του οργανισμού.

Επίσης κατά την κατανάλωσή τους:

• Αποφεύγετε το βράσιμο ή μαγείρεμά τους (διότι η υψηλή θερμοκρασία αλλοιώνει τη σύνθεσή τους). Αν πρέπει οπωσδήποτε να τα φάτε μαγειρεμένα και όχι ωμά μην χρησιμοποιείτε για τα φρούτα και τα λαχανικά χύτρες ταχύτητας (που η υπερβολικά υψηλή θερμοκρασία τους αλλοιώνει ακόμη και τις τροφές) και μην τα βράζετε σε πολύ νερό (το οποίο κατά το σούρωμά τους θα παρασύρει και τα θρεπτικά στοιχεία τους).
• Προτιμάτε το ψήσιμο στον ατμό και χρησιμοποιείτε το νερό που παραμένει στο σκεύος σε άλλες παρασκευές, όπως ζωμούς, σούπες ή ριζότο, διότι το υγρό αυτό είναι πλούσιο σε μεταλλικά άλατα).
• Περιορίζετε όσο το δυνατόν την επεξεργασία τους κατά τη διάρκεια προετοιμασίας των φρούτων και των λαχανικών. Αποφεύγετε λοιπόν το τρίψιμο στον τρίφτη, την πολτοποίηση, το κόψιμο σε μικρά κομμάτια πολύ ώρα πριν την κατανάλωσή τους, διότι τόσο το φως όσο και το οξυγόνο της ατμόσφαιρας είναι οξειδωτικοί παράγοντες, δηλαδή μπορεί να καταστήσουν αδρανείς πολύτιμες ουσίες όπως οι βιταμίνες και να αλλοιώσουν τόσο την εμφάνιση όσο και τη γεύση των φρούτων και των λαχανικών.
• Καταναλώνετε τα φρούτα ωμά, αν είναι δυνατόν με το φλοιό τους -για να επωφεληθείτε το μέγιστο από τα συστατικά τους- και σε απόσταση από τα γεύματα, για να μη δυσχεραίνεται η πέψη τους από την παρουσία άλλων τροφίμων στο στομάχι.
• Τρώτε άφθονα (ωμά κατά προτίμηση) λαχανικά στην αρχή του γεύματος, όπως συνιστούν οι διατροφολόγοι για πολλούς λόγους. Πρώτον, γιατί όταν το στομάχι είναι άδειο θα καταναλωθεί μεγαλύτερη ποσότητα από λαχανικά που συνεπάγεται και περισσότερες βιταμίνες, φυτικές ίνες, μεταλλικά άλατα και νερό. Επιπλέον, με αυτόν τον τρόπο χορταίνει κανείς με μικρότερη ποσότητα τροφής, ενώ ο ίδιος ο οργανισμός και συγκεκριμένα το στομάχι διεγείρεται περισσότερο από τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, επομένως διευκολύνεται η πέψη.
• Να προτιμάτε ανάμικτες σαλάτες λαχανικών, που περιέχουν όλα τα εδώδιμα μέρη των φυτών (δηλαδή ρίζα, βλαστό, φύλλα, άνθη), έτσι ώστε να συνδυάζονται και να αλληλοσυμπληρώνονται οι διαφορές τους.