Νέα έρευνα εξηγεί γιατί μερικοί άνθρωποι αγωνίζονται να χάσουν βάρος

Οι επιστήμονες λένε ότι η παχυσαρκία αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα κύτταρα που παράγουν ενέργεια που ονομάζονται μιτοχόνδρια, αναγκάζοντας το σώμα να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο μεταβολίζει και αποθηκεύει λίπος.

Η απώλεια βάρους μπορεί να είναι δύσκολη, ειδικά εάν ένα άτομο αντιμετωπίζει παχυσαρκία. Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι διαπιστώνουν ότι ακόμη και μετά από διάφορες δίαιτες και προγράμματα άσκησης, το βάρος απλώς δεν θα εξαφανιστεί, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση.

Ενώ ορισμένοι ερευνητές λένε ότι η παχυσαρκία μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμες αλλαγές στον εγκέφαλο που μπορεί να συμβάλλουν σε προκλήσεις απώλειας βάρους, μια νέα μελέτη δείχνει ότι η δυσκολία απώλειας βάρους μπορεί να έχει περισσότερο να κάνει με το τι συμβαίνει σε κυτταρικό επίπεδο αφού ένα άτομο αρχίσει να τρώει υπερβολικά.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στις 29 Ιανουαρίου στο Nature Metabolism, διαπίστωσε ότι το υπερβολικό λίπος που σχετίζεται με την παχυσαρκία μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στον τρόπο συμπεριφοράς των μιτοχονδρίων, οδηγώντας σε μεγαλύτερη αύξηση βάρους και μεταβολική δυσλειτουργία. Χρησιμοποιώντας ποντίκια, η ερευνητική ομάδα εξέτασε πώς μια δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά επηρεάζει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων. Τα μιτοχόνδρια είναι το μέρος ενός κυττάρου που παράγει ενέργεια και οδηγεί τις βιοχημικές αντιδράσεις του κυττάρου.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι όταν τάισαν τα τρωκτικά με δίαιτα πλούσια σε λιπαρά, σημειώθηκαν αλλαγές στα μιτοχόνδρια στα λιπώδη κύτταρα κάτω από το δέρμα, γνωστά ως υποδόριο λίπος. Συγκεκριμένα, τα μεγαλύτερα μιτοχόνδρια διασπάστηκαν σε μικρότερα κομμάτια σε μια διαδικασία που ονομάζεται σχάση και αυτά τα μικρότερα μιτοχόνδρια δεν έκαιγαν λίπος όπως και οι μεγαλύτερες εκδόσεις.

Τυπικά, σε μια μη παχύσαρκη κατάσταση, αυτά τα μιτοχόνδρια διατηρούν τη σταθερότητα μέσω ενός κύκλου σύντηξης και σχάσης. Ωστόσο, η παχυσαρκία μετατοπίζει τα μιτοχόνδρια σε λειτουργία σχάσης, η οποία προωθεί την αποθήκευση λίπους, καθιστώντας έτσι πρόκληση για ένα άτομο να χάσει βάρος. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η χρόνια διέγερση του RaIA - ένα μόριο που ενεργοποιείται από την ινσουλίνη - οδηγεί αυτή τη στροφή προς τη σχάση.

Σε περαιτέρω πειράματα, η ομάδα διαπίστωσε ότι όταν αφαίρεσαν το γονίδιο που συνδέεται με το RaIA, τα ποντίκια δεν κέρδισαν βάρος όταν τρέφονταν με δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά. Οι επιστήμονες λένε ότι ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά ερωτήματα, αυτά τα ευρήματα ανοίγουν την πόρτα σε νέους δρόμους έρευνας που επικεντρώνονται στον ρόλο της μιτοχονδριακής σταθερότητας στο μεταβολισμό - που ενδεχομένως οδηγεί σε νέες θεραπείες για την παχυσαρκία.

Μπορεί να αντιστραφεί η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία που σχετίζεται με την παχυσαρκία;

Προηγούμενη έρευνα έχει δείξει ότι ορισμένα μόρια μπορούν να επηρεάσουν τη μιτοχονδριακή σχάση. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι η ένωση SH-BC-893 απέτρεψε τη μιτοχονδριακή δυσλειτουργία στον λιπώδη ιστό ποντικών που τρέφονταν με δυτική δίαιτα, η οποία οδήγησε σε απώλεια βάρους.

Επιπλέον, οι αναφορές δείχνουν ότι ένα νέο φάρμακο μικρού μορίου που ονομάζεται CPACC μπορεί να έχει την ικανότητα να τροποποιεί τη μιτοχονδριακή συμπεριφορά περιορίζοντας την πρόσληψη μαγνησίου. Σε μια πρόσφατη μελέτη σε ποντίκια, οι ερευνητές βρήκαν ότι το υποψήφιο φάρμακο προκάλεσε τα ποντίκια να χάσουν βάρος παρά την κατανάλωση μιας δυτικής διατροφής με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και ζάχαρη. Ωστόσο, αυτές και άλλες πιθανές θεραπείες παχυσαρκίας που στοχεύουν στη μιτοχονδριακή λειτουργία βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση.

Πηγές

• Nature Metabolism. Obesity causes mitochondrial fragmentation and dysfunction in white adipocytes due to RalA activation.
• NIH. Mitochondria.
• UCI School of Biological Sciences. UCI study finds targeting mitochondria shows promise in treating obesity.