Κάπνισμα τσιγάρων: Γιατί σε κάποιους δεν προκαλεί καρκίνο;

Η σύνδεση ανάμεσα στην αποτελεσματικότητα των συστημάτων αποτοξίνωσής μας και της ευαισθησίας μας σε περιβαλλοντικές τοξίνες, όπως καρκινογόνα, φαίνεται σε μια μελέτη σε εργάτες χημικών φυτών στο Τουρίνο στην Ιταλία, οι οποίοι είχαν ένα ασυνήθιστα υψηλό ποσοστό καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Όταν εξετάστηκε η δραστηριότητα των ηπατικών αποτοξινωτικών ενζύμων όλων των εργατών, διαπιστώθηκε ότι αυτοί με τα φτωχότερα αποτοξινωτικά συστήματα ήταν εκείνοι που ανέπτυξαν καρκίνο της ουροδόχου κύστης (1). Με άλλα λόγια, όλοι εκτέθηκαν στα ίδια επίπεδα καρκονογόνων, αλλά αυτοί με τη χειρότερη ηπατική λειτουργία ήταν εκείνοι που ανέπτυξαν καρκίνο.

Η αποτοξίνωση της φάσης I των περισσότερων χημικών τοξινών περιλαμβάνει μια ομάδα ενζύμων που συλλογικά ονομάζονται κυτόχρωμα P450. Περίπου 50 με 100 ένζυμα αποτελούν το σύστημα του κυτοχρώματος P450. Κάθε ένζυμο λειτουργεί καλύτερα στην αποτοξίνωση ορισμένων τύπων χημικών, αλλά με σημαντική επικάλυψη στη δράση ανάμεσα στα ένζυμα. Με άλλα λόγια, όλα μεταβολίζουν τα ίδια χημικά, αλλά με διαφορετικά επίπεδα αποδοτικότητας.

Η δραστηριότητα των διάφορων ενζύμων κυτοχρώματος P450 ποικίλει σημαντικά από το ένα άτομο στο άλλο με βάση τη γενετική, το επίπεδο έκθεσης του ατόμου σε χημικές τοξίνες και τη διατροφική του κατάσταση. Λόγω του ότι η δραστηριότητα του κυτοχρώματος P450 ποικίλει τόσο πολύ, έτσι ποικίλει και ο κίνδυνος ενός ατόμου για διάφορες ασθένειες. Για παράδειγμα, όπως επισημάνθηκε στη μελέτη με τους εργάτες χημικών φυτών στο Τουρίνο της Ιταλίας που συζητήθηκε παραπάνω, αυτοί με αδρανή κυτόχρωμα P450 ήταν πιο ευαίσθητοι στον καρκίνο (2). Αυτή η μεταβλητότητα των ενζύμων του κυτοχρώματος P450 φαίνεται επίσης στην μεταβλητότητα της ικανότητας των ανθρώπων να αποτοξινώνουν τα καρκινογόνα που βρίσκονται στον καπνό των τσιγάρων και εξηγεί γιατί μερικοί άνθρωποι μπορούν να καπνίζουν χωρίς πολλή βλάβη στους πνεύμονές τους, ενώ άλλοι αναπτύσσουν καρκίνο του πνεύμονα μετά από λίγες δεκαετίες καπνίσματος. Αυτοί που αναπτύσσουν καρκίνο είναι συνήθως αυτοί που εκτίθενται σε πολλά καρκινογόνα και/ή αυτοί των οποίων το κυτόχρωμα P450 δεν λειτουργεί πολύ καλά.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Talska G et al., Genetically based n-acetyltransferase metabolic polymorphism and low-level environmental exposure to carcinogens, Nature, 369, 1994, 154-56.

2. Gallagher JE, et al., Comparison of DNA adduct levels in human placenta from polychlorinated biphenyl exposed women and smokers in which CYP 1A1 levels are similarly elevated, Terato Carcino Mutagen, 14, 1994, 183-92.