COVID-19 και Νόσος Αλτσχάιμερ: Η Σύνδεση που Προστίθεται στις Επιπτώσεις της Πανδημίας

Η COVID-19 είναι πολύ περισσότερο από μια απλή αναπνευστική λοίμωξη: τα δεδομένα των τελευταίων ετών δείχνουν ότι μπορεί να έχει βαθιές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στον εγκέφαλο, ειδικά σε σχέση με νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ. Νεότερη ανάλυση υπογραμμίζει ότι η λοίμωξη από SARS-CoV-2 μπορεί να συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο διάγνωσης Αλτσχάιμερ μέσα στο πρώτο έτος μετά από νόσηση, πιθανώς λόγω φλεγμονής και άλλων αλλαγών στον εγκέφαλο που προκύπτουν από τη νόσο. 

Πιθανή σύνδεση μεταξύ COVID-19 και Αλτσχάιμερ

Έρευνες δείχνουν ότι άτομα που έχουν περάσει COVID-19, ειδικά όσοι είχαν σοβαρή λοίμωξη, μπορεί να παρουσιάζουν εγκεφαλική φλεγμονή και αλλαγές στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, επιτρέποντας σε φλεγμονώδεις παράγοντες ή άλλες ουσίες να επηρεάσουν τον εγκέφαλο. Αυτές οι αλλαγές έχουν συνδεθεί με μηχανισμούς που συχνά σχετίζονται με την παθολογία της νόσου Αλτσχάιμερ, όπως η αύξηση πρωτεϊνών όπως η αμυλοειδής βήτα (Aβ) που εμπλέκονται στην αθροιστική διαδικασία της νόσου. 

Μάλιστα, σε μελέτες παρατήρησης έχει βρεθεί ότι η πιθανότητα διάγνωσης Αλτσχάιμερ φαίνεται να αυξάνει εντός του πρώτου έτους μετά από λοίμωξη COVID-19 σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, αν και δεν είναι σαφές αν αυτό σημαίνει ότι η COVID-19 προκαλεί τη νόσο ή απλώς επιταχύνει την εμφάνισή της σε άτομα που ήδη ήταν σε προδιάθεση. 

Οι παράγοντες που ενδέχεται να ενισχύουν τον κίνδυνο

Ορισμένοι βιολογικοί παράγοντες που έχουν προταθεί για να εξηγήσουν αυτή τη σύνδεση περιλαμβάνουν:

• Νευροφλεγμονή: Η φλεγμονώδης αντίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα μετά από COVID-19 μοιάζει με αυτή που παρατηρείται στη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας. 
• Διαταραχή του αιματοεγκεφαλικού φραγμού: Αν το φράγμα αυτό υποστεί βλάβη κατά τη λοίμωξη, μπορεί να επιτραπεί η είσοδος ουσιών που προκαλούν βλάβες ή φλεγμονή στον εγκέφαλο. 
• Αύξηση βιοδεικτών εγκεφαλικής βλάβης: Άλλες μελέτες έχουν δείξει αυξημένα επίπεδα πρωτεϊνών που σχετίζονται με Αλτσχάιμερ σε ασθενείς που πέρασαν COVID-19, ακόμη και όταν η λοίμωξη ήταν ήπια. 

Ενώ οι μηχανισμοί αυτοί δεν παρέχουν τελικές απαντήσεις, υπογραμμίζουν πώς μια ιογενής λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει νευρολογικές διαδικασίες που είναι κρίσιμες για τη γνωστική υγεία.

Ο κίνδυνος για άτομα με ήδη υπάρχουσα νόσο Αλτσχάιμερ

Η σχέση δεν λειτουργεί μόνο προς μία κατεύθυνση: τα άτομα που ήδη έχουν Αλτσχάιμερ αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο να μολυνθούν με COVID-19 και να έχουν εντονότερες επιπτώσεις από τη λοίμωξη. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η αυξημένη ηλικία, οι συνοδές παθήσεις και η μειωμένη ικανότητα να τηρούνται προστατευτικά μέτρα λόγω της γνωστικής δυσλειτουργίας. 

Οι επιπλοκές της COVID-19 σε αυτούς τους πληθυσμούς περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο επιδείνωσης των γνωστικών συμπτωμάτων, ταχύτερη γνωστική πτώση και, σε αρκετές περιπτώσεις, υψηλότερη θνησιμότητα. 

Τι μπορείς να κάνεις για να μειώσεις τον κίνδυνο

Για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή με οικογενειακό ιστορικό νόσου Αλτσχάιμερ, η πρόληψη της COVID-19 παραμένει κρίσιμη. Αυτές οι πρακτικές περιλαμβάνουν:

• Εμβολιασμό και αναμνηστικές δόσεις: Τα εμβόλια COVID-19 μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης και πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις. 
• Μέτρα μείωσης μετάδοσης: Χρήση μάσκας σε υψηλό επιδημιολογικό φορτίο, τακτικό πλύσιμο χεριών και αποφυγή επαφών με άτομα που είναι άρρωστα βοηθούν στην προστασία. 
• Άμεση ιατρική παρέμβαση αν νόσησης: Ορισμένα φάρμακα που χορηγούνται εγκαίρως μπορούν να μειώσουν τη σοβαρότητα της COVID-19 και ενδεχόμενες φλεγμονώδεις αντιδράσεις. 

Αν φροντίζεις άτομο με Αλτσχάιμερ, η βοήθειά σου στην τήρηση αυτών των μέτρων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο λοίμωξης και επιπλοκών. 

Συμπέρασμα

Υπάρχει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον για τη σχέση ανάμεσα στη COVID-19 και τη νόσο Αλτσχάιμερ, με στοιχεία που δείχνουν συσχέτιση μεταξύ της λοίμωξης και αυξημένου κινδύνου νέας διάγνωσης στην πρώτη χρονιά μετά την COVID-19. Τα ίδια μονοπάτια φλεγμονής και βλάβης του εγκεφάλου που συνδέονται με COVID-19 έχουν κοινά στοιχεία με τα μονοπάτια της Αλτσχάιμερ, υποδεικνύοντας πιθανή επιτάχυνση γνωστικών αλλαγών σε ευάλωτους πληθυσμούς. Παράλληλα, η νόσος Αλτσχάιμερ αυξάνει την πιθανότητα μόλυνσης και σοβαρών επιπτώσεων από COVID-19, καθιστώντας την πρόληψη και την έγκαιρη φροντίδα ζωτικής σημασίας σε αυτές τις ομάδες. 

Βιβλιογραφία

• Taylor, K. — What’s the Link Between COVID-19 and Alzheimer’s Disease?. Healthline 
• Έρευνα για COVID-19 και βιοδείκτες της Αλτσχάιμερ — UK Biobank. 
• Μελέτη Journal of Alzheimer’s Disease: αυξημένος κίνδυνος Αλτσχάιμερ μετά COVID-19.