Πρωτόγαλα ως συμπλήρωμα: Είναι όντως “υγρός χρυσός”;

Το πρωτόγαλα, η πρώτη “μητρική” έκκριση των θηλαστικών μετά τον τοκετό, κερδίζει δημοτικότητα ως συμπλήρωμα διατροφής. Είναι πλούσιο σε ανοσοσφαιρίνες, παράγοντες ανάπτυξης, αντιοξειδωτικά και πρωτεΐνες και διαφημίζεται ως τρόπο ενίσχυσης της ανοσίας, της υγείας του εντέρου και της αποκατάστασης μετά την άσκηση. Παρ’ όλα αυτά, η επιστημονική τεκμηρίωση των ευρέων ισχυρισμών περιορίζεται και υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Τι δείχνουν οι πιο αξιόπιστες έρευνες

Μια πρόσφατη κλινική μελέτη διάρκειας 12 εβδομάδων σε ενηλίκους ηλικίας 50-69 ετών έδειξε ότι η τακτική κατανάλωση γάλακτος εμπλουτισμένου με bovine colostrum (πρωτόγαλα αγελάδας) οδήγησε σε σημαντική μείωση των επιπέδων προφλεγμονωδών δεικτών όπως CRP, IL-6 και TNF-α. Αυτό υποδεικνύει ότι το πρωτόγαλα μπορεί να έχει αντιφλεγμονώδη δράση και να συμβάλλει στην υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος με την πάροδο του χρόνου.

Άλλες μελέτες εστιάζουν στην υποστήριξη του εντέρου: βελτίωση της διαπερατότητας του εντερικού τοιχώματος (“leaky gut”), προστασία της εντερικής επένδυσης και μειωμένη φλεγμονώδη αντίδραση μετά από έντονη άσκηση. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι το πρωτόγαλα μπορεί να μειώσει τη συχνότητα λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού σε αθλητές και άτομα υπό υψηλό στρες.

Όρια, αμφιβολίες και πιθανότητες κινδύνου

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η επιστήμη δεν έχει ακόμα αποδείξει ότι το πρωτόγαλα είναι “μαγική λύση”. Πολλές μελέτες έχουν μικρό δείγμα, ποικίλλουν στις δόσεις και στον χρόνο χορήγησης, ενώ οι επιδράσεις δεν είναι πάντα σταθερές.

Επιπλέον, υπάρχουν ανησυχίες: άτομα με αλλεργίες στον γαλακτοκομικό τύπο πρέπει να αποφεύγουν ή να συμβουλεύονται γιατρό πριν τη χρήση, καθώς το πρωτόγαλα προέρχεται συχνά από αγελάδες. Επίσης, υπερβολικές δόσεις ή ανεξέλεγκτα προϊόντα μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερική δυσφορία (φούσκωμα, διάρροια). Η ποιότητα του προϊόντος, από πηγή, τρόπο επεξεργασίας, καθαρότητα, επηρεάζει σημαντικά το πόσο δραστικές είναι οι ουσίες που περιέχει.

Πότε & πώς μπορεί να αξίζει

Το πρωτόγαλα φαίνεται να έχει περισσότερη πιθανότητα να ωφελήσει όταν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη, για παράδειγμα ηλικιωμένοι με αυξημένα επίπεδα φλεγμονής, άτομα με έντονες εντερικές διαταραχές, αθλητές που επιδιώκουν ταχύτερη αποκατάσταση. Η χρήση του ως καθημερινό συμπλήρωμα χωρίς ένδειξη μπορεί να μην φέρει σημαντικά αποτελέσματα.

Όσοι το χρησιμοποιούν θα ήταν καλό να ξεκινούν με μικρές δόσεις, να παρακολουθούν πώς αντιδρά το σώμα τους, να επιλέγουν προϊόντα που έχουν τεκμηριωμένο εργαστηριακό έλεγχο και να συμβουλεύονται επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα εάν υπάρχει υποκείμενο πρόβλημα (π.χ. αλλεργία, διατροφική ευαισθησία, προβλήματα υγείας).

Συμπέρασμα

Το πρωτόγαλα, ως συμπλήρωμα, διαθέτει επιστημονικά τεκμηριωμένα σημεία οφέλους, κυρίως στο ανοσοποιητικό σύστημα και στην υγεία του εντέρου, αλλά δεν είναι πανάκεια. Οι ισχυρισμοί για δραστικές αλλαγές σε μυϊκή απόδοση, νεανική επιδερμίδα ή αντιγήρανση παραμένουν μερικώς επιβεβαιωμένοι και χρειάζονται περισσότερες και καλύτερες μελέτες. Αν αποφασίσεις να το δοκιμάσεις, ασφάλεια, ποιότητα και ρεαλιστικές προσδοκίες είναι το “κλειδί”.

Βιβλιογραφία

• Ooi, Theng Choon, et al. (2023). Effects of 12 Weeks Colostrum Milk Supplementation on the Expression Levels of Pro-Inflammatory Mediators and Metabolic Changes among Older Adults. Nutrients.
• Verywell Health. Can Bovine Colostrum Support Immune and Digestive Health?
• Health.com. What to Know Before Taking Those Colostrum Supplements Seen All Over Social Media.
• CNN. Colostrum Supplements: Benefits, Risks and More
• Times of India. Colostrum: Is It Safe for Everyone?