Είναι ο Γάμος «Κακή Συναλλαγή» για τις Γυναίκες; Τι Λέει η Επιστήμη

Στην κοινωνική και φιλοσοφική συζήτηση, έχει τεθεί το ερώτημα αν ο γάμος είναι πραγματικά ευεργετικός για τη γυναίκα ή αν, υπό κάποιες συνθήκες, μπορεί να θεωρηθεί «κακή συμφωνία». Πράγματι, κάποιες δημοφιλείς απόψεις ισχυρίζονται ότι οι γυναίκες θυσιάζουν σημαντικά πράγματα, όπως την καριέρα, την ανεξαρτησία ή την προσωπική ευτυχία, όταν παντρεύονται. Όμως η επιστημονική έρευνα δείχνει μια πολύ πιο πολύπλοκη εικόνα: ο γάμος δεν είναι αυτόματα «κακή συμφωνία», αλλά ούτε και εγγυάται ευτυχία από μόνος του. 

Τι δείχνουν οι μελέτες για την ευτυχία και τον γάμο

Έρευνες που εξετάζουν άτομα πριν και μετά τον γάμο δείχνουν ότι οι άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, συχνά βιώνουν ένα προσωρινό “honeymoon effect”: μια αύξηση της ευτυχίας πριν από τον γάμο και στις πρώτες στιγμές του, που στη συνέχεια τείνει να επανέρχεται στο αρχικό επίπεδο. Αυτό το φαινόμενο δεν είναι μοναδικό στον γάμο, συμβαίνει και με άλλες σημαντικές αλλαγές ζωής,  και αναφέρεται ως «hedonic treadmill», δηλαδή η ικανότητά μας να προσαρμοζόμαστε γρήγορα σε σημαντικά γεγονότα ζωής. 

Επιπλέον, συγκρίσεις μεταξύ παντρεμένων και άγαμων ανθρώπων δείχνουν συχνά ότι οι παντρεμένοι φαίνεται να αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας. Ωστόσο, αυτό μπορεί να αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να παντρευτούν, παρά να σημαίνει ότι ο γάμος αυξάνει την ευτυχία από μόνος του. 

Όταν ο γάμος είναι «καλή συμφωνία»

Ο ρόλος της ποιότητας της σχέσης είναι κρίσιμος. Μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι, είτε άντρες είτε γυναίκες, που βλέπουν τον/την σύντροφό τους ως κορυφαίο φίλο έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να βιώνουν θετική επίδραση του γάμου στην ευτυχία τους. Αντιθέτως, οι σχέσεις με συχνές συγκρούσεις, έλλειψη στήριξης ή προβλήματα επικοινωνίας συχνά συσχετίζονται με μειωμένη ικανοποίηση ζωής για όλα τα μέλη του ζευγαριού. 

Αυτό σημαίνει ότι ο γάμος δεν είναι «κακή συμφωνία» από μόνος του· η ποιότητα της σχέσης και η συναισθηματική υποστήριξη είναι πολύ πιο καθοριστικοί παράγοντες από το ίδιο το νομικό ή κοινωνικό πλαίσιο. 

Όταν η κοινωνία ενισχύει τον μύθο

Η πίεση της οικογένειας ή της κοινωνίας να παντρευτεί κανείς, ανεξαρτήτως προσωπικής ετοιμότητας ή συμβατότητας με τον/τη σύντροφο, μπορεί να οδηγήσει σε λάθος επιλογές σχέσης. Αυτή η «υποχρέωση» μπορεί να μειώσει την πιθανότητα ενός πραγματικά ταιριαστού και ευτυχισμένου γάμου, και να κάνει κάποιες γυναίκες να αισθάνονται ότι «χάνουν» προσωπικές ευκαιρίες ή ανεξαρτησία αντί να τις κερδίζουν. 

Επιπλέον, στατιστικά στοιχεία για τα διαζύγια, με περίπου 4 στα 10 πρώτους γάμους στις ΗΠΑ να καταλήγουν σε διάλυση, δείχνουν ότι δεν είναι εξασφαλισμένο ότι κάθε γάμος θα οδηγήσει σε μακροχρόνια ευτυχία.

Το συμπέρασμα από την έρευνα

Ο γάμος δεν είναι από μόνος του ούτε «κακή συμφωνία» ούτε αυτόματα πηγή ευτυχίας για τις γυναίκες ή για οποιονδήποτε· είναι ένα κοινωνικό και συναισθηματικό συμβόλαιο που εμπλέκει πολλούς παράγοντες. Η επίδρασή του στην ευημερία εξαρτάται περισσότερο από την ποιότητα της σχέσης, την αμοιβαία στήριξη, την επικοινωνία και τις κοινές αξίες παρά από το ίδιο το γεγονός του γάμου. 

Στην πράξη, μια υγιής, υποστηρικτική σχέση μπορεί να ενισχύσει την προσωπική ευτυχία, ενώ μια σχέση με προβλήματα μπορεί να της κάνει περισσότερο κακό παρά καλό — ανεξάρτητα από το αν υπάρχει επίσημος γάμος ή όχι. 

Βιβλιογραφία

• Fileva, I. — Is Marriage a Bad Deal for Women?. Psychology Today — The Philosopher’s Diaries (Μάι 2021, ενημ. 2026). 
• Dolan, P. — Happy Ever After: The Myth of the Perfect Life. (αναφορά στο άρθρο ως σημείο αναφοράς για συζήτηση ερευνητικών δεδομένων).